Py´a kutu

Ko mba´asy ome´ ẽ avakuerape sapy´a mimi  oñepuru ty´e rasygui ha upei  katu ohosema jahujape mayma sapy´a  sapy´ante.

 Ikatu ha g̃ua ñamonguera ko py´a kutugui  ñaikotevẽ  ko´ ãva.

Pohã: laurel de España,  yerba de lucero, boldo brasilero ko´ ãva jajoso va´ ẽrã porã ha upei ñamoĩ peteĩ mbae´yrupe ha ñanohẽ chupe y haku .Ikatu avei ja´u tererepe.

  

Yvytu

Kmba´asy ome´ẽ ñande, ajura ha atukupe ha ndaikatui ñamongue ñande akã, hasy rupi ko mba´asy.

Ikatu oñemoĩ hese typycha hũ pe hogue michĩiva. Pe jasy hape upeva´erã  ñañetendeva ´erã ñamoĩkuevo ko pohã.

                                                                               Oheo

ko mba´asy ome´ ẽve umi mitãme oñepurũ tuicha chuguikuera pe isyva pe ikyva iñakagui

ha ñamonguera hag̃ua ko oheo ñaikotevẽ ñañembo´e ha upevante voi la ipohã

ko mba´e hasy vai.

Heta jey ñahendu ko mba`asy ha`éva OHEO, péva mitã mba`asy, heta mba`ére ikatu ojehu; ikatu jagua okéramo mitãmi heñoiramóva rupaguýpe, avei oĩramo tapicha ipy`a vaíva térã hova mokõiva, péicha avei oka`úva oñembaojáramo kunumíre katueterei ombahasy chupe.

Avei mitãmi ikatu ojeharu isy ryepýpema voi oĩramo tapicha ndaipy`aporãiva ha ohóro ombohupami kuñakaraípe katueterei ojeharu pe mitã, ha péicha heñóima ko mba`asy.

Jahecháramo mitãmi imbyry`ái, hasẽreipa avei iñakãpire hyakuã vai péicharõ ojohea. Oñemonguera hag̃ua ojeguerahava`erã “médikape”, upépe ndaje pe oipohãnóva oñembo`e oñembo`éva mitãre ha ojapichy iñakã,

Péicha añoite ikatu omonguera, egueraháramo mitãmíme pohãnohárape (Doctor) nde`imo`ãi ojeoheaha ndogueroviáire ko`ã mba`e.

Péva ha`e peteĩ jeroviapy jarekóva ñane retãme ha oĩva gueteri ñande apytépe ojegeroviáva tapiaite ha opaite hendápe.

Péicha ojeguerahava`erã mitãmíme porundy ára ojepohanoukávo, ojehova`erã araapy ha arapoteĩ jave. Iporã ndaje ojeho kuarahy ojero`a jave péicharõ pe mba`asy ohopa kuarahy jeiké gotyo. Avei ndaje oñemoĩva`erã pe mitãre itúa kamisa, ha pyao iñakãre.

Oje`e niko oĩha peteĩ kurundu`i omondýi hag̃ua ko mba`evai ombohasýva mitãme. Oñemoĩva`erã peteĩ inimbo pytã ha ijehe avei peteĩ kuãirũ kuarepotijúgui ohóva mitã pyapýre, péicharõ añoite ndaje oñemuña ko mba`e, ha ndojái mba`eveichagua mba`e ivaíva, ha avei ndojeharúi pe kunumíme.